• Patra Zeibeki

Delicious Cheeses from the Island of Crete | Υπέροχα Γευστικά Τυριά από το Νησί της Κρήτης

Today we will talk about cheese. But not just any cheese … but for Cretan cheese. Cretan cheese is unique in flavor because it is made only from goat's and sheep's milk since we do not use cow's milk. These animals are free-range and feed on herbs and grasses from the mountains of Crete. Cretan cheese has been famous since antiquity when exports were made.

It is not possible to come to Crete and not try these cheeses. Even when you find them abroad do not miss them !!!

In Crete we have many types of cheese where we will talk below about those where let's start with the PDO:

Graviera of Crete

Product Designation of Origin

Very tasty cheese with a special taste. It is made from sheep's milk and is available after maturation. Graviera of Crete is one of the most famous cheeses. It is an elastic cheese with holes. Milk comes from animals that graze in a mountain and semi-mountain pastures that do not use fertilizers, herbicides, etc. substances that can harm milk. We could say that it can be characterized as biological.

Kefalotyri of Crete

It has been made from sheep's and goat's milk for centuries in Crete and other parts of Greece. Its taste is salty and spicy and is used as a table but also grated on pasta. It matures for 3 months before consumption.

Myzithra or soft Athotyros of Crete

It is prepared from the rest of the cheese production of other cheeses to which 10-20% milk is added, where it is put into molds to drain. It has a lot of moisture and low fat (about 16%) and is a soft cheese with a pleasant taste. In Eastern Crete and Rethymno it is called mizithra while in Chania it is called Athotyro.

It is used as an appetizer and as a table cheese. We also use it in the well-known kalitsounia and in the lamps and in the ascents. As a dessert it can be used with honey or petimezi.

Athotyros Hard Kritis

Athotyros is the soft dried mizithra. It has a strong taste, somewhat salty with various aromas. In Crete you consume a lot. Its name comes from the "Athos" that they used to cover it, ie the ash as they say in the Cretan dialect, hence the word Athotyros and not Anthotyros as most people think, that is, from the "flower" of milk.

We use Athotyros as a table hard cheese and specially grated in spaghetti.

The Malaka

Malaka is a soft cheese. It is the raw cheese from which the gruyere comes, before it matures. That is, it is the raw Graviera. This cheese is used to make local pastries, pies, delicacies and can also be eaten fried or grilled.


Product of Designation of Origin

Xinomyzithra is a raw unhealthy cheese. It is a cheese made from sheep's and goat's milk, similar to mizithra with a creamier texture, where it is prepared like mizithra but only let it mature and acquire great acidity, which is why it has a sour and spicy taste.

Xinomyzithra is used in Crete in pies, salads but also in dako or owl.

Xygalo or Xygala

Xygalo or Xygala is a soft unformed cheese. To make this cheese, the milk that is used to coagulate is made without rennet, it stays for about 6 days before it drains and acquires great acidity. In Crete we consume it as an appetizer.


Tyrozuli is a cheese that you found in every house in Crete since ancient times. In this cheese no rennet is used for its preparation but vinegar or lemon. But usually vinegar. It is dried and preserved in containers with oil. Also another version, once prepared to preserve and mature, sprinkle with plenty of salt.

Galomyzithra of Chania

Product of Designation of Origin

Galomizithra of Chania is also called chtogalo or otherwise atogalo in the areas of Psiloritis. It is made from goat's milk, it is a soft, creamy, unformed cheese that needs maturation. It is used in various preparations of Cretan cuisine such as kalitsounia, Haniotiko bureki, Sfakiani pie and is also eaten as an appetizer.

Dikti cheese

Dikti cheese is a cheese that you make in the provinces of Pediada, Mount Dikti, in the Lassithi plateau and in the mountains of Mirabello. It is rarely found in the trade.

Dikti cheese is a hard cheese with a strong spicy taste that is made from milk that has been skimmed a large part of the butter. When it matures, it dries and its moisture is eliminated, it is stored in containers with oil. It is a traditional variety of cheeses which can be characterized as kefalotyri.


Staka is prepared from the milk crust after the butter (stakobutter) has been removed. To make staka, heat the crust with a little flour and from the immediate separation of these ingredients, butter or stakobutyr results. What remains is a thick yellowish cream and this is the staka

Σήμερα θα μιλήσουμε για το τυρί. Αλλά όχι οποιοδήποτε τυρί... αλλά για το τυρί της Κρήτης. Το τυρί της Κρήτης είναι μοναδικό σε γεύση γιατί γίνετε μόνο από αιγοπρόβειο γάλα αφού δεν χρησιμοποιούμε γάλα από αγελάδες. Τα ζώα αυτά είναι ελευθέρας βοσκής και θρέφονται με βότανα και χόρτα από τα βουνά της Κρήτης. Το Κρητικό τυρί είναι ονομαστό από την αρχαιότητα όπου γινόταν και εξαγωγές.

Δεν γίνεται να έρθεις στην Κρήτη και να μην δοκιμάσεις αυτά τα τυριά. Ακόμα και όταν τα βρεις στο εξωτερικό μην τα προσπεράσεις!!!

Στην Κρήτη έχουμε πολλά είδη τυριών όπου θα μιλήσουμε παρακάτω για αυτά όπου ας ξεκινήσουμε από το ΠΟΠ:

Γραβιέρα Κρήτης

Προϊόν Ονομασία Προέλευσης

Πολύ νόστιμο τυρί με ιδιαίτερη γεύση. Παρασκευάζετε από πρόβειο γάλα και διατίθεται μετά από ωρίμανση. Η Γραβιέρα Κρήτης είναι από τα πιο διάσημα τυριά. Είναι ελαστικό τυρί με οπές. Το δε γάλα προέρχεται από ζώα τα οποία βόσκουν σε βοσκοτόπια ορεινά και ημιορεινά τα οποία δεν χρησιμοποιούνται λιπάσματα, ζιζανιοκτόνα κλπ ουσίες οι οποίες μπορούν να βλάψουν το γάλα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μπορεί να χαρακτηριστεί και βιολογική.

Κεφαλοτύρι Κρήτης

Παρασκευάζεται απο πρόβειο και κατσικίσιο γάλα εδώ και αιώνες στην Κρήτη και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος. Η γεύση του είναι αλμυρή και πικάντικη και χρησιμοποιείται σαν επιτραπέζιο αλλά και τριμμένο πάνω σε ζυμαρικά. Ωριμάζει για 3 μήνες πριν καταναλωθεί.

Μυζήθρα ή μαλακός Αθότυρος Κρήτης

Παρασκευάζεται από το υπόλοιπο της τυροκομίας άλλων τυριών στο οποίο προστίθεται το 10-20% γάλα, όπου μπαίνει σε καλούπια για να στραγγίσει. Εχει πολύ υγρασία και ελάχιστα λιπαρά (περίπου 16%) και είναι μαλακό τυρί με ευχάριστη γεύση. Στην Ανατολική Κρήτη και στο Ρέθυμνο την αποκαλούν μυζήθρα ενώ στα Χανιά την αποκαλούν Αθότυρο.

Χρησιμοποιείται ως ορεκτικό και ως επιτραπέζιο τυρί. Επίσης το χρησιμοποιούμε στα γνωστά σε όλους μας καλιτσούνια και στα λυχναράκια και στα ανεβατά. Ως επιδόρπιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί με μέλι ή πετιμέζι.

Αθότυρος Σκληρός Κρήτης

Ο Αθότυρος είναι η μαλακιά μυζήθρα αποξηραμένη. Εχει έντονη γεύση κάπως αλμυρή με διάφορα αρώματα. Στην Κρήτη καταναλώνετε πολύ. Η ονομασία του προέρχεται από τον "Αθό" που χρησιμοποιούσαν για να τον καλύψουν, δηλαδή την στάχτη όπως λένε στην Κρητική διάλεκτο, απ' όπου βγαίνει και η λέξη Αθότυρος και όχι Ανθότυρος όπως νομίζουν οι περισσότεροι δηλαδή από τον "ανθό" του γάλακτος.

Τον Αθότυρο τον χρησιμοποιούμε σαν επιτραπέζιο σκληρό τυρί και ειδικά τριμμένο σε μακαρόνια.

Η Μαλάκα

Η Μαλάκα είναι ένα μαλακό τυρί. Είναι το νωπό τυρί το οποίο προέρχεται η γραβιέρα, πριν ωριμάσει. Είναι δηλαδή η ωμή Γραβιέρα. Με αυτό το τυρί φτιάχνονται τοπικά γλυκίσματα, πίτες, εδέσματα καθώς επίσης μπορεί να καταναλωθεί ψητό ή στην σχάρα.


Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης

Η Ξινομυζήθρα είναι ένα νωπό τυρί αφορμάριστο. Είναι ένα τυρί από πρόβειο και κατσικίσιο γάλα, παρόμοιο με την μυζήθρα με πιο κρεμώδη υφή, όπου παρασκευάζεται όπως η μυζήθρα αλλά μόνο που αφήνετε να ωριμάσει και να αποκτήσει μεγάλη οξύτητα, γι΄ αυτό και η όξινη και πικάντικη γεύση.

Η Ξινομυζήθρα χρησιμοποιείται στην Κρήτη σε πίτες, σε σαλάτες αλλά και στο ντάκο ή στην κουκουβάγια.

Ξύγαλο ή Ξύγαλα

Το Ξύγαλο ή Ξύγαλα είναι ένα μαλακό μή φορμαρισμένο τυρί. Για να γίνει αυτό το τυρί το γάλα που χρησιμοποιείται για να πήζει γίνετε χωρίς πυτία, μένει γύρω στις 6 μέρες πριν στραγγίξει και αποκτά μεγάλη οξύτητα. Στην Κρήτη το καταναλώνουμε σαν ορεκτικό.


Το τυροζούλι είναι ένα τυρί το οποίο το έβρισκες σε κάθε σπίτι στην Κρήτη από τα παλιά χρόνια. Σε αυτό το τυρί δεν χρησιμοποιείται πυτία για την παρασκευή του αλλά ξύδι ή λεμόνι. Συνήθως όμως ξύδι. Αποξηραίνεται και συντηρείται σε δοχεία με λάδι. Επίσης μια άλλη εκδοχή, μόλις παρασκευαστεί για να συντηρηθεί και να ωριμάσει πασπαλίζετε με μπόλικο αλάτι.

Γαλομυζήθρα Χανίων

Προϊον Ονομασίας Προέλευσης

Η Γαλομυζήθρα Χανίων λέγεται και πηχτόγαλο ή αλλοιώς αθόγαλο στις περιοχές του Ψηλορείτη. Παρασκευάζεται από κατσικίσιο γάλα, είναι μαλακό τυρί αλοιφώδες, μη φορμαρισμένο που χρειάζεται ωρίμανση. Χρησιμοποιείται σε διάφορες παρασκευές της Κρητικής κουζίνας όπως τα καλιτσούνια, το Χανιώτικο μπουρέκι, τη Σφακιανή πίτα και τρώγεται και ως ορεκτικό.

Το τυρί της Δίκτης

Το τυρί της Δίκτης είναι ένα τυρί το οποίο φτιάχνετε στις επαρχίες της Πεδιάδος, του όρους Δίκτη, στο οροπέδιο Λασιθίου και στα ορεινά του Μιραμπέλλου. Είναι σπάνιο να βρεθεί στο εμπόριο.

Το τυρί της Δίκτης είναι ένα σκληρό τυρί με έντονη πικάντικη γεύση το οποίο παρασκευάζεται από γάλα το οποίο έχει έχει αποβουτυρωθεί ένα μεγάλο μέρος του βουτύρου. Οταν ωριμάσει, αποξηραίνεται και αποβάλλεται η υγρασία του φυλάσσεται σε δοχεία με λάδι. Αποτελεί παραδοσιακή ποικιλία τυριών τα οποία μπορεί να χαρακτηριστούν και ως κεφαλοτύρια.


Η Στάκα παρασκευάζεται από την κρούστα του γάλακτος αφού έχει αφαιρεθεί το βούτυρο (στακοβούτυρο). Για να φτιάξουμε στάκα ζεσταίνουμε την κρούστα με λίγο αλεύρι και από τον άμεσο διαχωρισμό αυτών των υλικών προκύπτει το βούτυρο ή στακοβούτυρο. Αυτό που μένει είναι μια πηχτή κιτρινωπή κρέμα και αυτή είναι η στάκα.

#Crete #Cheese #Chania #Rethymno #Lasithi #Psiloritis #Heraklion

2 views0 comments